پژوهشنامه فرهنگی و اجتماعی کودک و نوجوان

چکیده هدف این مقاله تحلیل نحوۀ برساخت ابرقهرمانان زن در دو انیمیشن محبوب کودکان ایرانی بوده است. امروزه انیمیشن‌ها یکی از مهمترین رسانه‌های مصرفی کودکان هستند. انیمیشن‌ها نقش مهمی در انتقال ارزش‌های فرهنگی و هنجارهای اجتماعی دارند و شخصیت‌های اصلی انیمیشن‌ها برای بسیاری از کودکان به‌عنوان یک الگو عمل می‌کنند. یک موضوع چالش‌برانگیز این است که امروزه بخش عمده انیمیشن‌هایی که کودکان تماشا می‌کنند، غیرایرانی هستند و شخصیت‌های اصلی و ابرقهرمان‌های بازنمایی‌شده در آن‌ها به‌عنوان الگوی فرهنگی و اخلاقی برای کودکان ایفای نقش می‌کنند. طی سال‌های اخیر، ابرقهرمان‌های زن نیز در برخی انیمیشن‌ها معرفی شده‌اند که به‌طور خاص می‌توانند از سوی دختران تقلید شوند. بر همین اساس، در این مقاله دو انیمیشن محبوب «دختر کفشدوزکی» و «یخ‌زده» از منظر ویژگی‌های شخصیت ابرقهرمان تحلیل شده‌اند. در این مقاله تحلیل متن این آثار به کمک روش تحلیل مضمون انجام شده است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که بازنمایی ابرقهرمانان زن در انیمیشن‌های محبوب کودکان ایرانی، با ترکیبی از عناصر سنتی و مدرن همراه است. از یک‌سو، تأکید بر ویژگی‌هایی چون شجاعت، ماجراجویی و استقلال می‌تواند الگوهای مثبتی برای مخاطبان فراهم کند. ازسوی‌دیگر، حضور عناصر کلیشه‌ای مانند زیبایی ظاهری، رقابت‌های عاشقانه و روابط پیچیده، به‌ویژه برای دختران کودک ایرانی چالش‌برانگیز است. بنابراین، با توجه به نقش تعیین‌کنندۀ انیمیشن‌ها در هویت‌یابی کودکان، سیاستگذاری و سرمایه‌گذاری گسترده در صنعت انیمیشن و معرفی الگوهای بومی با ملاحظه ارزش‌های فرهنگ ایرانی-اسلامی الزامی است.