<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0">
  <channel>
    <title>پژوهشنامه فرهنگی و اجتماعی کودک و نوجوان</title>
    <link>https://cssca.ricac.ac.ir/</link>
    <description>پژوهشنامه فرهنگی و اجتماعی کودک و نوجوان</description>
    <atom:link href="" rel="self" type="application/rss+xml"/>
    <language>fa</language>
    <sy:updatePeriod>daily</sy:updatePeriod>
    <sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
    <pubDate>Tue, 23 Sep 2025 00:00:00 +0330</pubDate>
    <lastBuildDate>Tue, 23 Sep 2025 00:00:00 +0330</lastBuildDate>
    <item>
      <title>مطالعه و بررسی حضور ادبیات کودک و نوجوان در کتاب‌های درسی دوره متوسطه: الگوها و پیامدها</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_243477.html</link>
      <description>ادبیات کودک و نوجوان، نوشته‌ها و سروده‌هایی هستند که ارزش ادبی یا هنری دارند و مخاطب آن کودکان و نوجوانان هستند. این ادبیات شامل بخشی از فرهنگ عامه همچون لالایی، متل و قصه و هم بخش آثاری همچون داستان، شعر و نمایشنامه که توسط شاعران و نویسندگان است. این پژوهش با هدف تحلیل الگوی بهره‌گیری از ادبیات کودک و نوجوان در کتاب‌های درسی دوره متوسطه اول و دوم (پایه‌های هفتم تا دوازدهم) انجام شده است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کمی و کیفی بود که بر بررسی میزان حضور، توزیع در پایه‌های مختلف، تنوع گونه‌های ادبی و شناسایی نویسندگان و شاعران غالب تمرکز داشت. حضور ادبیات کودک و نوجوان در کتاب‌های درسی نامتوازن است؛ به‌طوری‌که در دوره دوم متوسطه نسبت به دوره اول سه برابر بیشتر بوده و محتوا عمدتاً در دروس فارسی و علوم و فنون ادبی متمرکز است. بخش قابل توجهی از محتوا (۵۷٪) در حاشیه کتاب‌ها قرار دارد. در بخش نویسندگان، علی شریعتی و نادر ابراهیمی در صدر قرار دارند و پنجاه داستان فاقد نویسنده مشخص هستند؛ همچنین تنها سه نویسنده خارجی معرفی شده‌اند. در بخش شاعران، غلبه شدید شعر کلاسیک با سهم اندک شاعران معاصر (مانند قیصر امین‌پور) و غیبت کامل شاعران زن مشهود است. این الگوها با نیازهای رشدی نوجوانان در تضاد بوده و پیامدهای فرهنگی- آموزشی نامطلوبی مانند ترویج کلیشه‌های جنسیتی، محدودیت در دیدگاه جهانی و فاصله گرفتن از زبان و ادبیات معاصر را به همراه دارد. درنتیجه، لزوم بازنگری ساختاری در برنامه درسی ادبیات و پیشنهاداتی برای ایجاد تعادل در توزیع محتوا، افزایش تنوع گونه‌ای، تقویت ادبیات معاصر و جهانی، و رفع نابرابری جنسیتی را آشکار می‌سازد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بازنمایی کودک‌آزاری در سینمای کودک و نوجوان ایران (1360-1390)</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_247182.html</link>
      <description>در این پژوهش، بازنمایی کودک‌آزاری در چهار دهه پس از انقلاب اسلامی با استفاده از نظریه &amp;amp;laquo;بازنمایی&amp;amp;raquo; و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد تحلیل قرار می‌گیرد. سوال اصلی این پژوهش آن است که در هر دوره تاریخی، کودک‌آزاری چگونه بازنمایی شده است و این بازنمایی چه نسبتی با تحولات اجتماعی و فرهنگی هر دوره دارد. یافته‌های مطالعه حاضر نشان می‌دهد فیلم‌های هر دوره، با توجه به تحولات مهم زمانه، بر تغییری در مورد جایگاه کودکان تاکید کرده‌ و بر اساس آن، بازنمایی متفاوتی از کودک‌آزاری ارائه می‌کنند. در دهه 60، جایگاه کودکان در ارتباط با ارزش‌های سنتی و خانوادگی تعریف می‌شود و بازنمایی کودک‌آزاری در این دهه نشان از &amp;amp;laquo;رفتار سرکوب‌گرانه&amp;amp;raquo; است. در دهه 70، جایگاه کودکان با نگاهی انتقادی و تاکید بر ضرورت بازنگری تعریف می‌شود و بازنمایی کودک‌آزاری با نفی سرکوب‌گری همراه است و بر اهمیت ایجاد رابطه عاطفی با کودک، عدم غفلت و همچنین احترام به حریم بدن کودک تاکید‌ می‌شود. در دهه 80، جایگاه کودکان دوگانه است، از یک سو با سرکوب‌های ساختاری مواجه هستند و از سوی دیگر در ارتباط با جامعه مدرن تعریف می‌شوند. بازنمایی کودک‌آزاری در این دوره بر رشد و شکوفایی فردی و فردیت تاکید دارد. در دهه 90، جایگاه کودکان در رابطه با خانواده مدرن مورد توجه است و بازنمایی کودک‌آزاری با نگاهی انتقادی به خانواده مدرن همراه است که مادر مدرن در مرکز آن قرار دارد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>شناسایی و تدوین الگوهای خشونت اجتماعی علیه کودکان و نوجوانان: بر اساس مدل ساندلوسکی و باروسو</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_247181.html</link>
      <description>این پژوهش با هدف شناسایی و تدوین الگوهای خشونت اجتماعی علیه کودکان و نوجوانان در ایران انجام شد. برای دستیابی به درکی عمیق و چندبعدی از این پدیده، از روش فراترکیب کیفی بر اساس مدل ساندروسکی و باروسو (2007) استفاده گردید. در این راستا، با انجام یک جستجوی نظام‌مند و اعمال ملاک‌های ورود و خروج، 29 مطالعه تجربی منتشرشده در بازه زمانی 1381 تا 1402 انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که چهار عامل اجتماعی (بی‌سازمانی خانوادگی، همنشینی افتراقی، ضعف سرمایه اجتماعی، ناکامی اجتماعی، کنترل اجتماعی، سابقه رفتار پرخطر، جامعه‌پذیری خشونت)؛ فرهنگی (ضعف باورهای دینی، فضای‌آموزشی کژکارکرد، استفاده از رسانه‌های جمعی، سبک‌زندگی آسیب زا، سبک تربیتی خشن، سرمایه فرهنگی پایین)؛ روانی (ضعف سلامت روانی، تاب آوری پایین، بحران هویت، خشونت‌طلبی، پذیرش هویت منحرفانه) و اقتصادی (بحران اقتصادی، مشکلات مالی، فشار کاری و تبعیض و نابرابری اقتصادی) در عادی شدن و افزایش خشونت اجتماعی علیه کودکان و نوجوانان مؤثر بوده است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تحلیل تطبیقی برنامه های هنرمبنا در حمایت روانی کودکان با رویکرد نظریه رشد پس از سانحه</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_253846.html</link>
      <description>سالانه میلیون‌ها کودک در سراسر جهان در معرض آسیب‌های ناشی از بحران‌ها قرارمی‌گیرند و به‌عنوان یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها، بیش از سایرین متحمل صدمات روحی و عاطفی می‌شوند. این مسئله ضرورت مداخلات هدفمند و حرفه‌ای در دوره پسابحران را برجسته می‌سازد. دردهه‌های اخیر، برخی کشورهای توسعه‌یافته ازبرنامه‌های خلاق هنرمبنادرآموزش و توانمندسازی کودکان آسیب‌دیده ازبحران بهره‌گرفته‌اند که نتایج مطلوبی درپی‌داشته‌است. پژوهش حاضر باتکیه بر نظریه رشدپس‌ازسانحۀ تدسچی و کالهون، به تحلیل تطبیقی نقش برنامه‌های هنرمبنا در رشد و حمایت روانی کودکان آسیب‌دیده از بحران در کشورهای آمریکا، استرالیا و ایران می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش ناظر بر این است که برنامه‌های هنرمبنای اجراشده در این کشورها، چه نسبتی با مؤلفه‌های رشد پس از سانحه از جمله تاب‌آوری، حل مسئله و تنظیم هیجانی دارند. روش پژوهش کیفی و تطبیقی است و داده‌ها ازطریق تحلیل نمونه‌هایی از پروژه‌های هنری اجراشده در موقعیت‌های بحرانی گردآوری شده‌است. یافته‌ها نشان می‌دهد تفاوت اصلی میان کشورها در نحوه پیوند آن با ساختارهای روان‌شناختی و نهادی نهفته است. در آمریکا و استرالیا، برنامه‌های هنری در قالب مداخلات ساختارمند، میان‌رشته‌ای و همراه با ارزیابی مستمر اجراشده و توانسته‌اند در ارتقای مؤلفه‌های مشخص از جمله بازسازی معنا، افزایش احساس امنیت و تقویت مهارت‌های مقابله‌ای نقش‌داشته باشند. در مقابل، در ایران به دلیل نبود پیوست نظری و نهادیِ منسجم، این مداخلات عمدتاً مقطعی و فاقد استمرار و نظام ارزیابی منسجم بوده که منجرشده اثر آن‌ها در سطح فعالیت‌های کوتاه‌مدت باقی بماند. در نتیجه، تحقق رشد پس از سانحه در کودکان نیازمند پیوند نظام‌مند میان هنر، روان‌شناسیِ بحران و سیاست‌گذاری فرهنگی است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>واکاوی هرم انگیزشی و استیلای &amp;laquo;پرسه‌زنی دیجیتال&amp;raquo; در زیست‌بوم پلتفرمی: مطالعه پیمایشی انگیزه مصرف رسانه‌ای نوجوانان 15 تا 18 ساله در ایران</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_246456.html</link>
      <description>با ظهور نسل زد به‌عنوان بومیان دیجیتال، فضای مجازی برای آنان از یک ابزار ارتباطی صرف به بستر اصلی زیست و هویت‌یابی تبدیل شده است. پژوهش حاضر باهدف کالبدشکافی سلسله‌مراتب انگیزشی نوجوانان ایرانی (۱۵ تا ۱۸ سال) در مواجهه با اکوسیستم پلتفرمی و شبکه‌های اجتماعی، با تکیه‌بر &amp;amp;laquo;نظریه استفاده و خشنودی&amp;amp;raquo; انجام شده است. این مطالعه با استفاده از رویکرد کمی و به‌صورت پیمایشی در سطح ملی انجام گرفته و داده‌های آن از یک نمونه ۱۷۵۶ نفری از نوجوانان در سراسر کشور استخراج و تحلیل شده است. تحلیل داده‌ها حاکی از یک وارونگی انگیزشی هشداردهنده است؛ برخلاف تصورات مبنی بر عاملیت و کنشگری فعال نسل جدید، الگوی مسلط رفتاری آنان &amp;amp;laquo;پرسه‌زنی دیجیتال&amp;amp;raquo;، &amp;amp;laquo;کمین‌گری&amp;amp;raquo; و مصرف منفعلانه است. در هرم انگیزشی این نسل، مؤلفه‌های &amp;amp;laquo;فراغت دیجیتال&amp;amp;raquo;، &amp;amp;laquo;مصرف محصولات سرگرمی&amp;amp;raquo; و &amp;amp;laquo;فرار از واقعیت&amp;amp;raquo; در رأس قرار دارند (با 9/62 درصد تمایل بالا). در مقابل، انگیزه‌های توسعه‌محور، علمی، کارآفرینی و مشارکت مدنی در پایین‌ترین سطح هرم (کف هرم) محبوس مانده‌اند که بازتاب‌دهنده پدیده &amp;amp;laquo;بی‌توجهی به فضای عمومی&amp;amp;raquo; و اتمیزه شدن این نسل است. همچنین، پلتفرم‌های تصویرمحور (مانند اینستاگرام با ۷۱ درصد) بیشترین نفوذ را دارند و مقاومت در برابر پلتفرم‌های بومی عمدتاً ریشه در کیفیت پایین امکانات و دغدغه‌های حریم خصوصی دارد. فضای مجازی برای نوجوانان ایرانی دارای هویتی &amp;amp;laquo;چهل‌تکه&amp;amp;raquo;، به‌مثابه یک &amp;amp;laquo;مسکن روان‌شناختی&amp;amp;raquo; برای تاب‌آوری در برابر اضطراب‌های ساختاری، محدودیت‌های فیزیکی و بحران هویت عمل می‌کند. سیاست‌گذاری‌های حاکمیتی برای جبران این شکاف توسعه‌ای، نیازمند عبور از رویکردهای سلبی و فیلترینگ کور و حرکت به سمت ارتقای سواد رسانه‌ای انتقادی، توسعه فضاهای فراغتی واقعی و به رسمیت شناختن هویت متکثر نسل زد است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر تعامل والد - کودک بر احساس تنهایی، پرخاشگری و خوداثرمندی در کودکان طلاق</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_254376.html</link>
      <description>این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر تعامل والد کودک بر احساس تنهایی، پرخاشگری و خوداثرمندی در کودکان طلاق انجام شد. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل کودکان طلاق دارای پرونده در مراکز بهزیستی شهرستان بابل در سال 1405 بود که بر اساس آمار اخذشده، تعداد آنان ۷۴۳ نفر گزارش شد. از میان جامعۀ آماری، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و بر اساس ملاک‌های ورود و خروج، ۳۰ نفر از کودکان واجد شرایط انتخاب شدند. پس از اجرای پیش‌آزمون، شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی ساده در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش تحت جلسات درمان مبتنی بر تعامل والد کودک قرار گرفت و گروه کنترل در فهرست انتظار باقی ماند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خوداثرمندی موریس (2002)، احساس تنهایی آشر و همکاران (1984) و پرخاشگری نلسون و همکاران(2000) بود. روایی صوری ابزارها توسط خبرگان تأیید شد و پایایی آن‌ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ در سطح مطلوب گزارش گردید. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس چندمتغیره با استفاده از بسته نرم‌‌افزاری 26 SPSS مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد که درمان مبتنی بر تعامل والد کودک تأثیر معناداری بر کاهش احساس تنهایی، کاهش پرخاشگری و افزایش خوداثرمندی کودکان طلاق دارد (05/0 &amp;amp;gt;p). یافته‌های این پژوهش بیانگر آن است که درمان مبتنی بر تعامل والد کودک با تقویت تعاملات مثبت والد و کودک، افزایش حمایت عاطفی، بهبود کیفیت ارتباط، اصلاح الگوهای تعاملی ناکارآمد و ایجاد تجربه‌های مثبت ارتباطی می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثر در بهبود سازگاری هیجانی و رفتاری کودکان طلاق مورداستفاده قرار گیرد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>قهرمان کوچک؛ قهرمان‌سازی در ادبیات کودک و نوجوان با بهره‌گیری از میراث حماسی ایران؛ &amp;laquo;مطالعه تطبیقی گردآفرید و ایلیا&amp;raquo;</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_254457.html</link>
      <description>بازنویسی و بازآفرینی متون کهن، از شیوه‌های پیوند دادن کودکان و نوجوانان با میراث ادبی و اسطوره‌ای ایران است. پژوهش حاضر باهدف بررسی شیوه‌های قهرمان‌سازی برای کودکان و نوجوانان با بهره‌گیری از شخصیت‌های ادبیات کهن ایران انجام شده است. روش پژوهش، کتابخانه‌ای و توصیفی تحلیلی است. نمونه پژوهش شامل چهار اثر بازنویسی و بازآفرینی‌شده از داستان &amp;amp;laquo;گردآفرید&amp;amp;raquo; در شاهنامه فردوسی و اثر &amp;amp;laquo;ایلیا؛ تولد یک قهرمان&amp;amp;raquo; است که به‌صورت تطبیقی بررسی شده‌اند. در تحلیل آثار، میزان وفاداری به متن اصلی، شیوه بازنویسی یا بازآفرینی، کنش‌مندی و تحول شخصیت قهرمان، عناصر داستانی، زبان و گفت‌وگو، تصویرگری و تناسب با مخاطب کودک و نوجوان موردتوجه قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد آثار مربوط به گردآفرید، در حفظ طرح کلی، درون‌مایه و ویژگی‌های اصلی روایت شاهنامه، وفاداری قابل‌توجهی به متن اصلی دارند؛ بااین‌حال، در برخی نمونه‌ها بازتعریف شخصیت قهرمان و بهره‌گیری از امکانات نوین روایت و تصویر محدود است. در مقابل، &amp;amp;laquo;ایلیا؛ تولد یک قهرمان&amp;amp;raquo; با انتقال الگوی قهرمانی به فضای معاصر، استفاده از عناصر کمیک و پیوند متن و تصویر، الگوی متفاوتی از قهرمان‌سازی ارائه می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد بهره‌گیری از قهرمانان ادبیات کهن، در صورت همراهی با بازپرداخت خلاقانه و توجه به ویژگی‌های مخاطب معاصر، می‌تواند زمینه پیوند میراث ادبی ایران با الگوهای قهرمانی متناسب با کودکان و نوجوانان را فراهم کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>مواجهه نوجوانان با پاسخ‌های هوش مصنوعی مولد و فرایند داوری درباره مسائل اجتماعی: یک مطالعه کیفی در شهر کرج</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_252120.html</link>
      <description>هدف پژوهش حاضر، تبیین چگونگی مواجهه نوجوانان با پاسخ‌های هوش مصنوعی مولد درباره مسائل اجتماعی و بررسی فرایند ارزیابی و داوری آنان در نسبت با تجربه زیسته و دیگر منابع شناخت اجتماعی بود. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون در شهر کرج انجام شد. مشارکت‌کنندگان ۲۳ نوجوان ۱۵ تا ۱۸ ساله دارای تجربه استفاده از هوش مصنوعی مولد بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و معیارمحور انتخاب شدند. داده‌ها در سال ۱۴۰۵ از طریق ۲۳ مصاحبه حضوری و نیمه‌ساختاریافته ۳۰ تا ۴۵ دقیقه‌ای گردآوری و بر اساس فرایند شش‌مرحله‌ای براون و کلارک، عمدتاً به‌صورت استقرایی و در سطح معنایی تحلیل شدند. اعتمادپذیری پژوهش با معیارهای چهارگانه لینکلن و گوبا تقویت شد. تحلیل داده‌ها پنج مضمون &amp;amp;laquo;تعامل گفت‌وگویی و بازصورت‌بندی شناخت&amp;amp;raquo;، &amp;amp;laquo;گسترش و بازنگری افق اجتماعی&amp;amp;raquo;، &amp;amp;laquo;زمینه‌مندی فهم در تجربه زیسته&amp;amp;raquo;، &amp;amp;laquo;اعتبارسنجی چندمعیاره و میان‌منبعی&amp;amp;raquo; و &amp;amp;laquo;داوری موقعیتی و حفظ عاملیت معرفتی&amp;amp;raquo; را آشکار کرد. یافته‌ها نشان داد پاسخ‌های مولد جایگاه ثابتی ندارند و می‌توانند نقطه آغاز شناخت، زمینه گسترش یا بازنگری فهم و منبعی قابل‌سنجش در کنار تجربه زیسته و دیگر منابع شناخت اجتماعی باشند. نوجوانان در ارزیابی اعتبار و تعارض منابع از معیارهای چندگانه، مقایسه، وزن‌دهی موقعیتی و تعلیق داوری بهره می‌گرفتند. درمجموع، فرایند داوری نوجوانان درباره مسائل اجتماعی، فرایندی زمینه‌مند و بازنگری‌پذیر بود که در آن پاسخ مولد در کنار تجربه زیسته و دیگر منابع شناختی سنجیده می‌شد. برآیند تفسیری این فرایند، &amp;amp;laquo;عاملیت معرفتی موقعیتی&amp;amp;raquo; است که در آن نوجوان نقش فعال خود را در پرسشگری، سنجش، مقایسه و بازنگری داوری حفظ می‌کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>حمایت حقوقی از کودکان در جنگ از تضمین تا نقض (بررسی نقص اصول حقوق بشردوستانه در کشتار کودکانِ‌مدرسه شجره طیبه میناب)</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_255713.html</link>
      <description>بخشی از حقوق بین‌الملل  بشردوستانه با تمرکز بر حمایت از غیرنظامیان، ناظر بر حقوق کودکان در جنگ است. این مجموعه مقررات را می‌توان حقوق بین‌الملل بشردوستانه کودکان نامید. هدف اصلی این پژوهش بررسی اصول حاکم بر قواعد حقوق بشردوستانه در حمایت از کودک در زمان جنگ و تحلیل چگونگی نقض این اصل در جنایت جنگی مدرسه شجره طیبه میناب است. بنابراین در این پژوهش با توجه به موضوع و اهمیت این حوزه به این سؤال‌های  اساسی پرداخته خواهد شد که نقش اسناد حقوق بشردوستانه در تضمین حمایت از کودکان به عنوان بخشی از جمعیت غیرنظامی در هر جنگی چگونه است؟ به صورت خاص در فاجعه جنایت‌بار و دردناک قتل 168 کودک مدرسه شجره ظیبه، اصول حاکم بر اسناد حقوق بشردوستانه از چه میزان بازدارندگی برخوردرا بوده است؟ با توجه به این دو سؤال اصلی، ‌فرضیه پژوهش را بر این امر می‌نهیم که این حمله را می‌توان مصداق بارز جنایت جنگی تلقی کرد. اساسنامه رم، دیوان کیفری بین‌المللی در ماده 8 حملات عمدی به غیرنظامیان، اهداف غیرنظامی،‌اماکن مسکونی، اماکن آموزشی و ... را از مصادیق جنایت جنگی دانسته است. روش انجام تحقیق با توجه به ماهیت موضوع، اهداف،‌شیوه گردآوری اطلاعات و اساساً ساختار و سازمان تحقیق توصیفی- تحلیلی است. در این روش ضمن توصیف عینی خصوصیات یک موضوع و بیان اطلاعات راجع به آن، با مراجعه به بنیان‌های نظری مرتبط با موضوع پژوهش  از روش‌های گردآوری اطلاعات از اسناد موجود در حقوق بشردوستانه اعم از کنوانسیون‌ها، معاهدات و آرای مقطعی شورای امنیت به شیوه کتابخانه‌ای استفاده می‌شود.</description>
    </item>
    <item>
      <title>سازه های معنایی هویت دانش‌آموز مطلوب در اسناد بالادستی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_256103.html</link>
      <description>پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل سازه‌های معنایی هویت دانش‌آموز مطلوب در اسناد بالادستی نظام آموزش رسمی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. این مطالعه در پی پاسخ به این پرسش است که مقولات و سازه‌های معنایی تشکیل‌دهنده هویت دانش‌آموز مطلوب در این اسناد کدام‌اند و مضمون هسته‌ای معنابخش به آن چیست. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی صورت گرفته است. اسناد مورد بررسی شامل «سند مهندسی فرهنگی کشور»، «سند چشم‌انداز افق ۱۴۰۴»، «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش»، «سند برنامه درسی ملی» و «اساسنامه سازمان ملی تعلیم و تربیت» بوده است. واحد تحلیل مضمون و واحد زمینه کل متن اسناد انتخاب شد. کدگذاری به‌صورت باز و سپس محوری انجام و در نهایت مقولات نهایی استخراج گردید. از اسناد مورد بررسی مجموعا ۱۳ مقوله کلی استخراج شد: مؤمن، انقلابی، ایرانی، شکوفا، متعهد و مقتصد، کنشگر، خلاق، طالب دانش، تعامل‌گرا، عاقل، دوستدار محیط زیست، حافظ ارزش‌های خانواده و تربیت‌شده. سه سازه «مؤمن»، «انقلابی» و «ایرانی» پرتکرارترین و محوری‌ترین مقولات بودند. مضمون هسته‌ای استخراج‌شده، «دانش‌آموز مؤمن، ایرانی–اسلامی و انقلابی وفادار به باورها و ارزش‌های اسلام و انقلاب» است. مقایسه یافته‌ها با چارچوب مفهومی پژوهش (نظریه‌های انسان عامل و بازتولید تفسیری) نشان داد برخی مقولات نظری مانند مؤمن، کنشگر، شکوفا و دوستدار محیط زیست با اسناد منطبق‌اند، اما مقولاتی همچون تندرست، درون‌کاو، نیکوکار، زیبایی‌جو و طبیعت‌آشنا در اسناد جایگاهی نداشتند. این خلا بیانگر نقص محتوایی اسناد در توجه به رشد همه‌جانبه شخصیت دانش‌آموز است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تصویر اجتماعی جنگ رمضان در میان نوجوانان: تحلیل مضمون تجربه مواجهه با شبکه‌های اجتماعی مجازی</title>
      <link>https://cssca.ricac.ac.ir/article_256709.html</link>
      <description>هدف پژوهش حاضر، فهم چگونگی شکل‌گیری، سازمان‌یابی و بازنگری تصویر اجتماعی جنگ رمضان در تجربه نوجوانان از مواجهه با شبکه‌های اجتماعی مجازی بود. پژوهش با رویکرد کیفی و در قالب مطالعه‌ای اکتشافی انجام شد. مشارکت‌کنندگان ۱۸ نوجوان ۱۵ تا ۱۸ ساله ساکن شهر کرج بودند که با نمونه‌گیری هدفمند و با توجه به تنوع سن، جنسیت و الگوی مواجهه رسانه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری و بر اساس فرایند شش‌مرحله‌ای براون و کلارک با روش تحلیل مضمون تحلیل شدند و اعتمادپذیری یافته‌ها با معیارهای لینکلن و گوبا تقویت شد. یافته‌ها نشان داد تصویر اجتماعی جنگ در تجربه نوجوانان از پیوند میان مواجهه روزمره با محتوای جنگ، تجربه بصری و عاطفی، نسبت‌دادن رخداد به زندگی شخصی و گفت‌وگو با دیگران شکل می‌گیرد. این تصویر مجموعه‌ای چندبعدی از معانی امنیتی، انسانی، اخلاقی، جمعی، دفاعی و آینده‌نگر است. همچنین نوجوانان در مواجهه با روایت‌های همسو و متعارض، از مقایسه منابع، توجه به شواهد، تشخیص جانبداری، سنجش انسجام روایت، گفت‌وگو با دیگران و تعلیق داوری برای ارزیابی و تفسیر محتوا استفاده می‌کنند. بازنگری تصویر جنگ از طریق اطلاعات تازه، روایت‌های متفاوت، تعاملات خانوادگی و همسالانه، تعدیل واکنش‌های عاطفی و انباشت تجربه صورت می‌گیرد. در مجموع، تصویر اجتماعی جنگ نه بازتاب مستقیم پیام‌های رسانه‌ای و نه ساختاری ثابت است، بلکه برآیندی زمینه‌مند، تعاملی و بازنگری‌پذیر است که در آن نوجوان به‌عنوان کنشگری تفسیری در ساخت، ارزیابی و بازسازی معنای جنگ مشارکت می‌کند. این نتیجه، ضرورت انتقال کانون تحلیل از اثرپذیری رسانه‌ای به عاملیت تفسیری نوجوانان در محیط‌های شبکه‌ای را برجسته می‌سازد.</description>
    </item>
  </channel>
</rss>
