پژوهشنامه فرهنگی و اجتماعی کودک و نوجوان

پژوهشنامه فرهنگی و اجتماعی کودک و نوجوان

ویژگی‌های معلم اثربخش از نگاه نسل آلفا: یک مطالعه پدیدارشناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مطهره وکیلی 1
عباس جواهری 2
مجید مجیدی 3
1 کاندیدای دکتری رشته مشاوره، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22083/cssca.2025.549819.1089
چکیده
نسل آلفا (متولدین ۲۰۱۰-۲۰۲۵) با ویژگی‌های منحصربه‌فرد دیجیتالی خود، انتظارات متفاوتی از معلمان اثربخش دارند. این پژوهش با هدف درک تجربه زیسته این نسل از مفهوم معلم اثربخش انجام شد. در این مطالعه پدیدارشناختی که بر پایه چارچوب نظری تلفیقی بندورا، دانیلسون و تپاک طراحی شد، 19 دانش‌آموز (10 پسر، 9 دختر) پایه‌های هفتم و هشتم مدارس سمپاد تهران از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق (میانگین 52 دقیقه) جمع‌آوری و با روش کلایزی تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی سه مضمون اصلی شد: توانمندی حرفه‌ای، شایستگی ارتباطی-عاطفی و سواد فناورانه-تربیتی. یافته کلیدی پژوهش نشان داد که 38 درصد از سازه‌های مفهومی به بُعد ارتباطی-عاطفی اختصاص دارد، درحالی‌که تنها 11 درصد مربوط به بُعد فناورانه است. این یافته پارادوکسیکال نشان می‌دهد که علی‌رغم دیجیتالی بودن این نسل، کیفیت رابطه انسانی معلم-دانش‌آموز همچنان نقش محوری و تعیین‌کننده در اثربخشی تدریس دارد و فناوری تنها در صورت حمایت از این رابطه اثربخش است. بر اساس این یافته‌ها، مدل سه‌بُعدی سلسله‌مراتبی اثربخشی تدریس برای نسل آلفا ارائه شد که در آن شایستگی ارتباطی-عاطفی به‌عنوان هسته مرکزی، اثربخشی دو بُعد دیگر را تعدیل می‌کند. نتایج پژوهش بر ضرورت بازتعریف نقش معلم از انتقال‌دهنده اطلاعات به طراح تجربه و رابطه‌ساز تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
نسل آلفا
معلم اثربخش
مدرسه
فناوری
ارتباط باکیفیت

موضوعات

عنوان مقاله English

Characteristics of an Effective Teacher from the Perspective of Generation Alpha: A Phenomenological Study

نویسندگان English

Motahareh Vakili 1
Abbas Javaheri 2
Majid Majidi 3
1 Doctoral Candidate in Counselling, Allameh Tabataba’i University , Tehran, Iran
2 , Department of Counseling, Faculty of Psychology and Educational Science, University of Tehran, Tehran, Iran
3 MSc. In School Counseling, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Introduction:‌ Recent research underscores the importance of examining teaching practices in schools, particularly in relation to Generation Alpha. Born between 2010 and 2025, this generation is the first to grow up entirely within digital environments and to be familiar with modern technologies from an early age. Understanding their distinctive characteristics and learning needs is essential for designing effective educational strategies and redefining the role of teachers in the learning process.
Purpose: This study aimed to identify the key components of effective teaching from the perspective of Generation Alpha, thereby providing a clearer framework for understanding their expectations regarding teachers’ roles in education.
Methods:‌A phenomenological approach was employed, guided by an integrated theoretical framework combining Bandura’s social learning theory, Danielson’s teaching framework, and the TPACK model. Participants were selected through purposive sampling until theoretical saturation was reached, resulting in a total of 19 Generation Alpha students. Data were collected via in-depth interviews and analyzed using Colaizzi’s seven-step method.
Findings: Analysis revealed that effective teachers, according to Generation Alpha, must demonstrate both professional competence-such as subject mastery and pedagogical skills-and strong interpersonal capabilities. Personal and professional attributes, along with communication and relational skills, were crucial in fostering meaningful teacher-student connections. Additionally, the ability to effectively integrate modern technologies into teaching practice was identified as an essential component of teacher effectiveness.
Conclusion: The findings highlight the need to prepare learning environments that support effective teaching and teacher empowerment. While technological competence is important for engaging Generation Alpha, the quality of teacher-student relationships remains the most influential factor in their learning process. These results suggest that educational policymakers should focus simultaneously on enhancing teachers’ professional expertise, strengthening interpersonal skills, and developing technological proficiency to meet the expectations of this digitally native generation.

کلیدواژه‌ها English

Generation Alpha
effective teacher
school
technology
high-quality relationship
اقدسی سمانه، کیامنش علیرضا، مهدویهزاوه منصوره و مریم صفرخانی (1393). تعامل معلم- دانشآموز در کلاس درس مدارس موفق و ناموفق: مطالعه موردی از مدارس ابتدایی شرکتکننده در آزمون پرلز ۲۰۰۶ و تیمز ۲۰۰۷. فصلنامه تعلیم و تربیت. ۳۰ (۳)، ۹۳-۱۲۰.                  https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.10174133.1393.30.3.4.0
پورشیرازی، مرتضی و محمدکاظم قائدی، (1398). بررسی و شناسایی مؤلفه‌های موفقیت معلمان نمونه کشوری. توسعه حرفه ای معلم،  (۴)۴.۷۵-۸۷.                          https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24765600.1398.4.4.6.1
حدادنیا، نوروز، یوسفی سعدآبادی، رضا، فلاح، وحید و سیروس حدادنیا (1392). تأثیر اعتماد یادگیرنده نسبت به اثربخشی معلم و محتوای مورد تدریس بر میزان یادگیری او. پژوهش در برنامه ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی-برنامه ریزی درسی)، (۱۰)۱۱، 145-154.                              .https://sid.ir/paper/127371/fa
رزی، جمال، امام جمعه، محمدرضا و غلامعلی احمدی (1396). ارائه مدلی برای معلم اثربخش و بررسی تناسب آن با استلزامات اسناد بالادستی نظام آموزش و پرورش ایران. پژوهش در برنامه ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی-برنامه ریزی درسی)، 14(28)، 1-14.                                         https://sid.ir/paper/127197/fa
رزی، جمال، امام جمعه، سیدمحمدرضا و غلامعلی احمدی (1396). استخراج ابعاد معلمان اثربخش به‌منظور ارائه چهارچوب مفهومی آموزش و تربیت‌معلم اثربخش و اعتباربخشی آن. مطالعات سیاست گذاری تربیت معلم (پژوهش در تربیت معلم)، 1(1)، 13-46.                       https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26457725.1396.1.1.2.9
گل صنملو، محمد، شریعتی، سید صدر الدین، نعیمی، ابراهیم و علی خورسندی (1401). شناسایی ویژگی های تاثیرگذار نقش مشاوره ای معلمان خوب، از دیدگاه معلمان، دانش آموزان و اولیاء. فرهنگ مشاوره و روان درمانی. (۵۰)، ۱۳، ۳۷-۱.                                                https://doi.org/10.22054/qccpc.2021.52427.2411
گل صنم لو، محمد، نعیمی، ابراهیم، خورسندی طاسکوه، علی و سیدصدرالدین شریعتی (1400). طراحی الگوی معلم خوب با تکیه بر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. مطالعات راهبردی بسیج. 24، (۹۰)، ۲۲۲-۱۷۹.
 https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735501.1400.24.90.6.6
سبحانی نژاد، مهدی و حامد زمانی منش (1391). شناسایی ابعاد معلم اثربخش و اعتبار سنجی مولفه های آن توسط دبیران دوره متوسطه شهر یاسوج. پژوهش در برنامه ریزی درسی (دانش و پژوهش در علوم تربیتی-برنامه ریزی درسی)، 9(32)، 68-81.                     https://sanad.iau.ir/Journal/jsre/Article/899154
سرابی، مرضیه و گلنار مهران (1395). ویژگی های معلم موفق از دیدگاه دانش آموزان. همایش انجمن مطالعات برنامه درسی ایران.
مظفری‌پور، روح‌اله (۱۳۹۵). تبیین ویژگى هاى معلم کاریزماتیک به عنوان الگویى از معلم اثربخش. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی. (۵۸) ۱۵. ۱۵۰-۱۳۵.                         https://noavaryedu.oerp.ir/article_79092.html?lang=fa
مرادی، رضا، عباسیان، حسین، زین آبادی و بیژن عبدللهی (1402). نشانگان ارزیابی عملکرد معلمان متوسطه دوم مدارس دولتی استان خراسان جنوبی: سنتزپژوهی براساس مدل روبرتس(یک مطالعه کیفی). دوماهنامه علمی - پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی. (۱)۱۴، ۷۷-۶۱.
 https://www.doi.org/10.30495/jedu.2023.27641.5565
ملایی، رسول، میرزا محمدی، محمدحسن و اکبر رهنما (۱۴۰۱). اخلاق معلمی از دیدگاه مربیان و اندیشمندان مسلمان به منظور ارائه منشور و اعتباریابی آن. پژوهشنامه اخلاق. ۱۵ (۵۸)، ۲۹-۴۸.
 https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22287264.1401.15.58.2.0
یورتسون. نیهال. (۲۰۲۰). معلم نسل آلفا. ترجمۀ محرم نقی‌زاده، کیارش رمضان‌نژاد (۱۴۰۲). تهران: موسسه مدارس یادگیرنده مرآت.
Aghdasi S, Kiamanesh, Ph.D. A, MahdaviHezaaveh M, Safarkhaani M. Teacher-Student Interaction in Primary Schools Succeeding and Failing in PIRLS 2006 and TIMSS 2007. QJOE 2014; 30 (3) :93-120.https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.10174133.1393.30.3.4.0 [In Persian]
Ahmadvand, M. (2004). How to become a reflective teacher. Foreign Language Teaching Journal, 83(21), 20-24.
Allen, J., Gregory, A., Mikami, A., Lun, J., Hamre, B., & Pianta, R. (2013). Observations of effective teacher–student interactions in secondary school classrooms: Predicting student achievement with the classroom assessment scoring system-secondary. School psychology review, 42(1), 76-98. https://doi.org/10.1080/02796015.2013.12087492
Alrishan, A. M. H., Alwaely, S. A., Alshammari, A. K., Alshammari, R. K., & Khasawneh, M. A. S. (2023). The impact of the Teacher’s personality on the motivation of learning the English language among governmental school students in Saudi Arabia. Information Sciences Letters, 12(3), 1223-1230. https://doi.org/10.18576/isl/120313
Alvarez, Michelle & Anderson-Ketchmark, C.. (2011). Danielson’s Framework for Teaching. Children & Schools. 33. 61-63. 10.1093/cs/33.1.61.
and considering its proportionality with upper documents implications of Iran education system. Research in Curriculum Planning. 14(28).1-14. https://sid.ir/paper/127197/fa [In Persian]
Anderson, Lauren Double. (2007). Increase the efficiency of teacher (Ali Rauf and MuniraRezai translaion). Tehran: Ayizh.
Apaydin, Ç., & Kaya, F. (2020). AN ANALYSIS OF THE PRESCHOOL TEACHERS’VIEWS ON ALPHA GENERATION. European Journal of Education Studies.
Badau, K. M. (2016). Teachers Classroom Management Practices for Increasing Effectiveness in Climate change in Nigeria . Social Sciences Research Journal, 3(1), 43-50. https://doi.org/10.14738/assrj.31.1765
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.
Bandura, A. (1999). “Social cognitive theory of personality.” Hand=book of personality 2(1): 154-196.
Basumatary, Bendik(2021). Teacher as Counsellor. Available at: Https: www.academia.edu.
Bolkan, S., & Goodboy, A. K. (2011). Behavioral indicators of transformational leadership in the college classroom. Qualitative Research Reports in Communication, 12(1), 10-18.
Brophy, J. (1988). Educating teachers about managing classrooms and students. Teaching and teacher Education, 4(1), 1-18. https://doi.org/10.1016/0742-051X(88)90020-0
Carter, C. M. (2016). The complete guide to generation Alpha. The Children of Millenials. https://www.forbes.com/sites/christinecarter/2016/12/21/the-complete-guide-togeneration-alpha-the-children-of-millennials/#757e337e3623 Accessed 13 August 2019. Erbay, M. (2017). Yeni teknolojiler ile müzelerde eğitim. Millî Eğitim, Sayı 214, Bahar, 255- 268.
Choong, Y. O., & Ng, L. P. (2024). Shaping teachers’ organizational citizenship behavior through self-efficacy and trust in colleagues: moderating role of collective efficacy. BMC psychology, 12(1), 532. https://doi.org/10.1080/02188791.2022.2053063
Colaizzi, P. F. (1978). Psychological research as a phenomenologist views it. In: Valle, R. S., and King, M. (Eds.). Existential-Phenomenological Alternatives for Psychology, Oxford University Press, New York, 48-71.
Danielson, C. (2007). Enhancing professional practice: A framework for teaching. AsCD.
Davis, G. A., & Thomas, M. A. (1989). Effective schools and effective teachers. Boston, MA: Allyn & Bacon.
Fernando, P. A., & Premadasa, H. S. (2024). Use of gamification and game-based learning in educating Generation Alpha. Educational Technology & Society, 27(2), 114-132. https://www.jstor.org/stable/48766166
Frick,Theodore.W. (2012). Dimensions Of Educational Quality. Department Of Instructional Systems Technology School Of Education: Indiana University Bloomington.
Galindo-Domínguez H, Bezanilla MJ. (2021). Digital competence in the training of pre-service teachers: perceptions of students in the degrees of early childhood education and primary education. J Digit Learn Teach Educ. 37(4):262–78.
Golsanamlu, M. , Shariati, S. , Naeimi, E. and Khorsandi, A. (2022). Identifying the Influential Characteristics of Good Teachers’ Counselling Role from the Perspective of Teachers, Students & Parents.. Counseling Culture and Psycotherapy, 13(50), 1-37. https://doi.org/10.22054/qccpc.2021.52427.2411 [In Persian]
Golsanamlu,M. , Naeimi,E. , Khorsandi Tasko,A. and Seyyed Sadraddin,S. S. (2021). Designing a good teacher model based on the Fundamental Reform Document of Education (FRDE). Basij Strategic Studies, 24(90), 179-222. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1735501.1400.24.90.6.6 [In Persian]
Haddad Nia, Nowrooz., Yousefi Sad Abadi, Reza., Fallah, Vahid., Haddad Nia, Siroos. (2013). The Effect of Students attitudes toward the teacher skills and the content of the textbooks in their learning rate. Research in Curriculum Planing. 11(38), 145-154.https://sid.ir/paper/127371/fa [In Persian]
Hermawan, A., Ghozali, A. F., & Sayuti, M. A. (2023). Optimization for Increasing Teacher Performance through Strengthening Teamwork, Interpersonal Communication, Adversity Intelligence, and Work Motivation. Valley International Journal Digital Library, 5239-5248. https://doi.org/https://doi.org/10.18535/ijsrm/v11i10.em06
Höfrová, A., Balidemaj, V., & Small, M. A. (2024). A systematic literature review of education for Generation Alpha. Discover Education, 3(1), 125. https://doi.org/10.1007/s44217-024-00218-3
Huang, Y. C., & Lin, S. H. (2014). Assessment of charisma as a factor in effective teaching. Journal of Educational Technology & Society, 17(2), 284-295. https://www.jstor.org/stable/jeductechsoci.17.2.284
Issues in Technology and Teacher Education, 9(1), 60–70
Jusuf, H. (2005). Improving Teacher Quality, a Keyword for Improving Education Facing Global Challenges. Turkish Online Journal of Educational Technology-TOJET, 4(1), 33-37.\
Kaynak, A. (2017). X, Y, Z Yetmez; Biraz da Alfa Olsun. Erişim Tarihi: 30.01.2019, http://www.mediacatonline.com/x-y-z-yetmez-biraz-da-alfa-olsun/ Accessed 30 January 2019.
Kırpık G., Akdemir B. (2018). Kuşak farklılıkları ile kurumsal itibar algısı ve örgütsel özdeşleşme ilişkisi, Ankara, Gece Yayınları.
Koehler, M. J., & Mishra, P. (2009). What is technological pedagogical content knowledge? Contemporary
Labooz, A. (2012). Motivation for Teaching as an Important Trait: The Social Sciences Teacher in Educational Institutions in Ouregla State. Journal of Educational and Teaching Research, 2(1), 153-1 McKown, H. B. (2017). The effect of physical education teacher physical appearance on student physical activity (Master›s thesis, The University of Utah).
Luna Scott, C. (2015). The Futures of Learning 3: What kind of pedagogies for the 21st century?
McCrindle,M., Fell, A. (2020). UNDERSTANDING GENERATION ALPHA.
Mehdi Sobhani Nejad, Hamed Zamani Manesh, (2012). Identifying Dimensions of Effective Teacher and Validating its Components by High School Teachers in Yasooj, Curriculum Planning, 9(32), 68. https://sanad.iau.ir/Journal/jsre/Article/899154 [In Persian]
Mollaei R, Mirza Mohammadi, Rahnama, A (2023). Teacher ethics from the point of view of Muslim educators and thinkers in order to present the charter and validate it. Journal of Ethics Research. 15(58), 29-48. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22287264.1401.15.58.2.0[In Persian]
Moradi, Reza, Abbasian, Hossein, Zeinabadi, Hassan-Reza, & Abdollahi, Bijan. (2023). Teacher Performance Evaluation Syndrome in South Khorasan State High School: Synthesis Research Based on the Roberts Model (A qualitative investigation) .Bimonthly Journal of New Approaches in Educational Management, 14(1), 61–77. https://www.doi.org/10.30495/jedu.2023.27641.5565[In Persian]
Mozaffari Pour,R. (2016). The characteristics of charismatic teacher as a model of effective teacher. Journal of Educational Innovations, 15(2), 135-150. https://noavaryedu.oerp.ir/article_79092.html?lang=fa [In Persian]
Munir, M. A., & Nudin, B. (2021, March). Educational design for alpha generation in the industrial age 4.0. In 2nd Southeast Asian Academic Forum on Sustainable Development (SEA-AFSID 2018) (pp. 137-145). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/aebmr.k.210305.026
Patrick, J., & Smart, R. M. (1998). An empirical evaluation of teacher effectiveness: The emergence of three critical factors. Assessment & Evaluation in Higher Education, 23(2), 165-178.
Pourshirazi, M. and Ghaedi, M. (2020). Factors influencing Teachers’ Success: The Case of Selected National Teachers. Teacher Professional Development, 4(4), 75-87. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24765600.1398.4.4.6.1 [In Persian]
Prensky M. (2005). Engage me orenrage me. EDUCASE Review, 40(5), September/October, 61–64.
Razi, J. , Emam Jomea, M. R. and ahmadi, G. (2017). The Extracting the Dimensions of Effective Teachers with Regard to Provide a Conceptual Framework of Education and Teacher Training. Teacher Education Policy, 1(1), 13-46. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26457725.1396.1.1.2.9 [In Persian]
Razi, Jamal., Emam Jomea, Mohamad Reza., Ahmadi., Golam Ali. (2017). Presenting a model for effective teacher
Romero Jr, A. (2017). Colleges need to prepare for Generation Alpha.
Sahlberg,Pasi,Walker,Timothy D & Hargreaves, Andy .(2021). In Teachers We Trust: The Finnish Way to World-Class Schools. Publisher: W.W. Norton & Company.
Sarabi, Marzieh, & Mehran, Golnar. (2016). Characteristics of a Successful Teacher from Students’ Perspective. Conference of the Iranian Curriculum Studies Association. [In Persian]
Stole, H. (2018). Why digital natives need books: The myth of the digital native. First Monday. 10.5210/fm.v23i10.9422
Strange, J. H. (2007). Qualitievs of effective teachers. Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.
Sullivan, C. C. (2001). Rewarding excellence: Teacher evaluation and compensation. National School Boards Association.
Turk, V. (2017). Underesting generation alpha. Hotwire The Global Communication Agency Report.
UNESCO. (2015). Education for all 2000– 2015: Achievements and challenges. Paris: UNESCO.
Walker, R. J. (2008). Twelve characteristics of an effective teacher: A longitudinal, qualitative, quasi-research study of in-service and pre-service teachers’ opinions. educational HORIZONS, 61-68. https://www.jstor.org/stable/42923744
Yu-ling, Z., Zhuo, Z., & Chang-xia, C. (2015, September). The Influence of Teachers’ Appearance in the Process of Teaching on the Teaching Effect. In 2015 Conference on Informatization in Education, Management and Business (IEMB-15) (pp. 560-563). Atlantis Press.
Yurtseven, Nihal. (2020). The Teacher of Generation Alpha. Translated by Moharram Naghi-zadeh & Kiarash Ramezan-nejad. (2023). Tehran: Mer’at Learning Schools Institute. [In Persian]
Ziatdinov, R., & Cilliers, J. (2022). Generation Alpha: Understanding the next cohort of university students. arXiv preprint arXiv:2202.01422. https://doi.org/10.48550/arXiv.2202.01422